مصاحبه روزنامه اومانیته فرانس با شهلا شفیق

 

در سال ٢٠١٦ موضوع اسلام و اسلاميسم همچنان از مباحث داغ رسانه های عمومی در فرانسه است. روزنامه اومانیته، يکی از معتبرترين روزنامه‌های سراسری فرانسه، با گرايش چپ ، به تازگی ( جمعه ٢١ اکتبر) مصاحبه ای با شهلا شفیق منتشر کرد که توجه فراوانی برانگيخت. ترجمه فارسی اين مصاحبه را می خوانيد.

 

از مسیر "نویسش"؛ گفت‌وگو با شهلا شفیق

 پادکست

 منیره کاظمی: گفت‌وگو با شهلا شفیق

نیس، ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۶؛ دوباره تروریسمی که خود را با ایدئولوژی اسلامی معرفی می‌کند فاجعه آفرید: ۸۴ کشته، انبوهی زخمی و  شوک‌زده. هر بار که تروری در می‌گیرد پرسش‌هایی از این دست طرح می‌شود که: چرا؟

انگیزه تروریست‌ها چیست؟ چه نابسامانی‌های اجتماعی و سیاسی ترور را پرورانده‌اند؟ نقش ایدئولوژی در اینجا چیست؟ چه مسئولیتی متوجه اسلام می‌شود؟ شهلا شفیق، روشنفکر ایرانی ساکن پاریس، سالهاست که به بررسی این گونه پرسش‌ها می‌پردازد.

چند روز پس از حمله تروریستی در نیس، موضوع چگونگی گرایش "محمد لحویج بوهلال" عامل این حمله به اسلامگرایی افراطی همچنان مورد بحث و بررسی است. درحالی که "برنارد کازنوو" وزیر کشور فرانسه، به نقل از برخی نزدیکان بوهلال، از روی آوردن سریع او به اسلامگرایی سخن گفته. "شهلا شفیق" جامعه‌شناس، گرایش سریع به اسلامگرایی را زیر سؤال می‌برد و می‌گوید که روند رادیکلالیزه شدن پیچیده و طولانی است و اگر کسی سریعاً به اعمال افراطی روی می‌آورد، از پیش مقدماتی را پذیرفته‌ است.

شهلا شفیق درباره‌ انگیزه‌ نوشتن به زبان فرانسوی می‌گوید: «زندگی‌ام در فرانسه برانگيزاننده‌ عواطف و انديشه‌هایی بوده است که مرا به نوشتن به اين زبان رانده. زندگی در اين زبان و با اين زبان، برای من با نوشتن گره خورده است.»

"از آينه بپرس"، نخستین رمان شهلا شفیق، نویسنده‌ی مقیم پاریس است که چندی پیش به زبان فرانسه به بازار آمد. این رمان داستان زندگی گیتا، زن جوانی را بازگو می‌کند که پس از "انقلاب" ۱۹۷۹ ایران، به فرانسه مهاجرت کرده و برای فراموش کردن خاطرات تلخ خود، دفتر گذشته‌ها را بسته است. آشنایی و برقراری رابطه‌ای عاشقانه با سينا که نويسنده است، ولی او را به سال‌های گذشته باز می‌گرداند. رویدادهای رمان که در زمان گذشته و حال رخ می‌دهند، رویارویی دو نسل، آمال و آرزوها و موفقیت‌های آن‌ها را رقم می‌زنند. عنوان کتاب، با الهام از شعر فروغ فرخزاد (از آينه بپرس نام نجات دهنده‌ات را) انتخاب شده. روی جلد رمان، بخشی از کار نازنين پوينده، نقاش ايرانی مقیم پاریس است.

در چند دهۀ اخیر، دنیای موسوم به مسلمان، در پرتو پيشرفت تبليغات اسلامگرایان، در حالت تحریک شدید اصول جنسیت محور مرد سالار به سر میبرد؛ اصولی که شریعت تجویز میکند. به ديده اسلامگرایی، که آزادی جنسی را محور فرهنگ غرب قلمداد می کند، احقاق حقوق زنان و همجنسگرایان بدترین آفت «غربی شدن» و نابود کنندۀ هویت اسلامی است. خشونتهای جنسی در شب سال نو در آلمان، اتریش، سویس، فنلاند و... پدیدهای است آشنا ودر همان حال بیسابقه.

"شهلا شفیق" جامعه شناس، می گوید معلوم است همه سلفی‌ها جهادگرا نمی‌شوند، ولی نمی توان گفت که این تبلیغات سلفی، نوعی همدلی با ایده جهاد ایجاد نمی کند؛ در نتیجه از میان اینها می توانند کسانی جذب ایده جهاد هم بشوند.

در کتابش، "با مادرم همراه ـ زندگينامه خود نوشت" (نشر سخن ،1390) سيمين بهبهانی از يافتن مزاری می گويد که دلش می خواهد سرانجام آنجا آرام گيرد. درسال شصت و دو، به خواهش دخترش، در جستجوی جائی باصفا ، کنار درختی يا جوی آبی برآمده تا پيکر نوه کوچکش ارژن را که سرطان به چنگال مرگش سپرده، به خاک بسپارند. در اين گشت سراسر درد، با همسرش منوچهر کوشيار امامزاده طاهر را می يابند که درخت توت بزرگی آنجا هست و حوض زيبائی پر از ماهی سرخ و چند گور، بعضی بی نشان.

گفت‌وگو با شهلا شفیق (۲) بابک مینا

گفت‌وگو با شهلا شفیق (۱) بابک مینا

بابک مینا ـ کتاب "اسلام سیاسی، جنس و جنسیت در پرتو تجربه ایران" اثر شهلا شفیق از ابتدا ما را با چهار پرسش اساسی مواجه می‌کند: − اسلام‌گرایی ایده‌آل سیاسی ملت‌های ستمدیده است یا آتش‌دان تروریسم؟ − اسلام‌گرایی حامل مدرنیته است و یا ضد مدرنیته؟ − آیا اسلام‌گرایی حامل جنگ تمدن هاست؟ − جایگاه زنان، جنس و جنسیت در آن چیست؟ اغراق نیست اگر بگوییم کتاب چیزی نیست جز گسترش این چهار پرسش و تامل بر آنها.

شهلا شفیق، جامعه‌شناس ساکن پاریس، در گفت‌وگو با دویچه وله از شناسه‌های سیاست جدید اسلام‌گرایان سخن می‌گوید. به گفته‌ی او در اين استراتژی، زنان بر خلاف گذشته به خانه‌ها فرا خوانده نمی‌شوند.

بیست و چهارمین دوره‌ی کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان با عنوان "زن، تن و اختیار"، روز ۲۶ ژوئیه (۵ تیر) در دانشگاه شهر کلن آلمان آغاز به کار کرد.

نتیجه هر فعالیتی در زندگی انسان، شکلی از تولید یا خدمات است و هر شکلی از کار، از ارزش اقتصادی برخوردار است. اما قوانینِ نوشته و نانوشته اجتماعی و اقتصادی، ارزش پرداختی یکسانی را برای انواع این فعالیت‌ها قائل نیست.

کار خانگی زنان در قالب نگهداری کودکان و دیگر کارهای روزمره را باید در گروه کارهایی قرار داد که از دید جامعه فاقد ارزش پرداختی است.

اغلب زنان ایران، روزانه چند ساعت از زمان خود را صرف انجام امور خانه و نگهداری از کودکان خود می‌کنند؛ کاری تکراری، کسالت‌آور و بدون مزد که در این میان گروه بزرگی از زنان، تمام عمر خود را پس از دوران کودکی فقط به انجام آن مشغول می‌شوند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، در حال حاضر آمار این گروه از زنان در ایران، ۱۹میلیون زن نفر برآورد شده است.

زندگی فروغ فرخزاد بسیار کوتاه بود اما شعر او امروز با شکوفائی بیشتری به حیات خود ادامه می دهد. نسل های متفاوت، از هر دسته و گروه اجتماعی، در شعر او حس ها و حساسیت های عمیق خود را باز می یابند.

*شهلا شفیق، نویسنده و پژوهشگر مقیم فرانسه است.

سکوت همیشه حرفی برای گفتن دارد و گاه سکوت ها همانقدر می گویند که فریادها.

این کلام در باره کشتار زندانیان سیاسی ایران در تابستان سال ٦٧ بسیار صادق است.

شهلا شفیق
نویسنده وپژوهشگر

مسکوب درباره خود می گوید که دوگانه و چندگانه است و صاحب خصوصیاتی متضاد: سخت گیر و جدی، سرخوش و طالب بی خیالی، شاد و در همان حال در عذاب مدام

اين همه چشم از حدقه در آمده،
دريده از نفرت،
خمار از حيرت،
سرشار از حسرت،

شهلا شفیق
جامعه‌شناس

پدیده بختیار اتحاد نانوشته میان اسلامیست‌ها و نیروهای چپگرا و لیبرال را در جریان انقلاب ایران به نمایش می‌گذارد

زناæ ایران به گونه‌ای شگفت، هم نماد شکست جمهوری اسلامی‌ و چشم اسفندیار رژیم هستند و هم مایه زرق و برق ویترین‌های تبلیغاتی‌اش.

مسئله علوم انسانی – گفت‌وگو با شهلا شفیق

در نقد تلاش حکومت ایران برای تأسیس چیزی به نام "علوم انسانی اسلامی"، شهلا شفیق بر این نکته تأکید می‌کند که دانش انسانی علم غیب نیست و به تمامی این-جهانی است. «بر این پایه، میان "علوم انسانی" و "علوم انسانی اسلامی" تفاوت از زمین تا آسمان است.» او برای بازنمایی تفاوت این دو، بر مسئله‌ی زن انگشت می‌گذارد.

شهلا شفیق. آزاده کیان. سپیده حدادی و داریوش رجبیان در برنامه پرگار بی بی سی

پنج شنبه 9 سپتامبر 2010

در بهار هزار و سيصد و شصت و دو ، وقتی بازداشت ها و اعدامهای مخالفان سياسی نفس بر بود ، وقتی هزارها نفر به جرم نه گفتن به نظام اسلامی روانه محبس شده بودند، سرنوشت من هم مثل خيلی ها با ترک مرز و بوم رقم خورد و در راه گذشتن از مرز برای اولين بار پا به کردستان گذاشتم.

ایرج ادیب‌زاده / راديو زمانه/ 1 شهريور 1388 /22 اوت 2009 

فرانسوی‌ها آن‌چه را که به کنایه «سند جاسوسی کلوتیلد ریس» خوانده‌اند، منتشر کرده‌اند. این سند، متن ایمیلی است که دانشجوی جوان فرانسوی با شگفتی از دیدن تظاهرات اعتراضی مردم و سرکوب آن‌ها در دو روز نخست اعتراض‌ها نوشته و همراه عکس‌هایی از چند سایت ایرانی برای دوستانش فرستاده است.

این ایمیل، دلیلی شد برای بازداشت کلوتیلد؛ آوردن او به دادگاه و تلاش دولتمردان جمهوری اسلامی برای آن‌چه که سرمقاله‌ی روزنامه‌ی فیگارو «یک صحنه‌سازی برای بی‌اعتبار ساختن جنبش اعتراضی مردم ایران» توصیف کرده است.

پیر روسلی، سرمقاله‌نویس فیگارو می‌نویسد: «برای این ایمیل، دولت‌مردان جمهوری اسلامی به هم‌وطن ما حمله‌ور شدند؛ او را جاسوس خواندند و با ناامیدی در پی آن بودند که خود را به این وسیله، قربانی توطئه‌های بیگانگان نشان دهند.»

و اينک حاکمان فصلی ديگر از سناريوی سرکوب را گشوده اند که بارها و بارها خوانده ايم، نمايش اعتراف و توبه. در فصل کنونی، صحنه گردانان، داستان تواب سازی و گروگان گيری را تلفيق کرده اند. اين شگرد اما از ملال نمايش هيچ نکاسته و تنها بر وقاحت آن افزوده است

اعترافات پيش درآمد آن است. سخن گفتن از چهره‌های شاخص جنبش‌های مدنی بايد ما را نسبت به زمينه چينی برای سرکوب بيشتر آنان هشيار کند. در اين کيفرخواست، متهم اصلی همچنان جنبش‌های حقوق بشری، دانشجويان، کارگران، اقليت ها و زنان هستند که سال‌هاست به مثابه زير مجموعه‌های "انقلاب مخملی" معرفی شده اند

اگر سبز، رنگ زندگی و آفرينش و رويش است بايد بتواند در دل خود هزار رنگ را بازتاب دهد. بايد که ملت به مثابه مجموعه شهروندان جای امت پيرو ولايت فقيه را بگيرد. معيار صادق چنين تحولی در به رسميت شناختن فرديت و خودمختاری و آزادی و برابری زنان است. و اين، چنان که روند بيست سالۀ اصلاح طلبی نشان داده، در چهارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی که دين و دولت را به هم گره زده است، ممکن نيست

مگر نه اين است که اين جنگ خود نتيجه تناقض بنيادی جمهوری اسلامی است که از ناسازی دو وجه جمهوريت و اسلاميت سرچشمه ميگيرد؟ آری. و حاصل ناکامی انقلاب ضد ديکتاتوری بود و استقرار توتاليتاريسمی که روزنه های آزادی را هرچه تنگ تر کرد و فساد را گسترده تر و دروغ و ريا را مستقر. حال مردم به خيابانها آمده اند تا به حکومت ريا پايان دهند

فیلم جنجال برانگیز فتنه، ساخته‌ی گریت وایلدر، بار دیگر بحث حساس آزادی بیان در رابطه با «احترام به مقدسات مذهبی» را پیش می‌آورد. اما دیدن این فیلم که با اهداف سیاسی به اینهمانی‌ی اسلام و اسلامیسم دست می‌زند، پیش از هر چیز اهمیت دفاع از ارزش های لائیک و دمکراتیک را برای پیش‌گیری از جنگ مذاهب به ما یادآوری می‌کند. گریت وایلدر با تقلیل کتاب مقدس مسلمانان به اسلحه‌ای جنگی، در واقع به یک نوع سیاسی‌کردن کامل مذهب دست می‌زند و بدین‌سان رویکرد لاییک به پدیده‌ی در حال گسترش «مذهب سیاسی» در دنیای کنونی را بی‌اعتبار می‌سازد.

موضع گلسرخی در برابر اسلام/مصاحبه با شهلا شفیق
شاهرخ رئیسی

در بررسی انتقادی مواضع «چپ» ایران در دهه ۵۰ و بخصوص در بررسی اندیشه‌های خسرو گلسرخی مصاحبه‌ای با خانم شهلا شفیق، نویسنده و پژوهشگر ایرانی مقیم پاریس انجام دادم که در ذیل آمده است.از شهلا شفیق جدا از ۳ مجموعه داستان به زبانهای فرانسه و فارسی، چندین کتاب و مقاله درباره اسلامیسم و نیز زنان به فارسی و فرانسه منتشر شده است.